Enbiya Suresi Meali Suat Yıldırım
Ana Sayfa »Kur'an-ı Kerim Portalı » Suat Yıldırım Kur'an-ı Kerim Meali » Enbiya Suresi Meali Suat Yıldırım

Enbiya Suresi Meali Suat Yıldırım

   

Enbiya Suresi Meali Suat Yıldırım

ENBİYÂ SÛRESİ; 112 ayet olup, Mekke döneminin sonlarında inmiştir. Bir önceki Tâ hâ sûresinin sonlarında geçen dümdüz yolu, geniş tarzda anlatır. Mekke müşriklerinin akaid esaslarına yaptıkları itirazlara cevaplar verilir. İnsanlara tarihin çeşitli dönemlerinde doğru yolu gösterip fazilet mücadelesi yapan nebilerin (Musa, Harun, İbrahim, Lût, İshak, Yakub, Nûh, Davud, Süleyman, İsmail, İdris, Zülkifl, Yunus, Zekeriyya, Yahya ve İsa nebilerin, bilhassa Hz. İbrahimin (aleyhimü's-selam) tevhid mücadelesi ve fazileti ayrıntılı olarak nakledilir.  Sonunda bu kıssaların gayesi olarak, İslamın tek din olduğu bildirilip Hz. Peygamberi (aleyhi's selam) teselli ederek sûre sona erer.  

Bismillahirrahmanirrahim.

1 - İnsanların hesap verme vakti yaklaştı. Ama onlar hâla koyu bir gaflet içinde haktan yüz çevirmekteler. [16,1; 54,1]

2-3 - Rableri tarafından kendilerine gelen her yeni uyarıyı, alaya alıp kalbleri eğlenceye dalarak dinlerler.  Hem o zalimler aralarında kulis yapıp, şu fısıltıyı, gizlice yayarlar: "O da sizin gibi bir insandan başka birşey değil. Şimdi siz göz göze göre sihire mi kapılacaksınız yani?" [17,48; 25,9]

4 - Resûl dedi ki: "Rabbim gökte olsun, yerde olsun, söylenen her sözü bilir. O öyle mükemmel işitir, öyle mükemmel bilir ki!" [17,48; 25,9]

5 - (Kur'anı kime mal edecekleri konusunda şaşıp kaldılar, cevapları kendilerini bile tatmin etmeyip durmadan fikir değiştirdiler.) "Hayır dediler, bu adğâsu ahlam karışık karışık rüyalar. "Yok yok, böyle değil, anlaşılan onu kendisi uydurmuş!" Hayır! bu da değil, galiba o bir şair!", "öyleyse önceki peygamberlere verilen mûcizeler kabilinden istediğimiz mûcizeyi bize göstersin!" [17,59; 10,96-97]

6 - Kendilerinden önce imha ettiğimiz hiç bir şehir halkı iman etmedi, şimdi bunlar mı iman edecekler?v

7 - Biz senden önce de, ancak kendilerine vahiy gönderdiğimiz birtakım erkekleri peygamber gönderdik. Şayet bilmiyorsanız, hatırlayıp bilenlere sorunuz.  Hatırlayıp bilenler diye tercüme edilen kelimenin aslı "Ehlu'z-zikr" yani Kitap, Bildiri Uyarının muhatap-ları" demektir. Tevrat, İncil, Kur'an esas itibariyle bir kitap ve uyarıdır.

8 - Biz onları yeyip içmeyen bedenden ibaret kılmadık; hem dünyada onlar ebedi olarak da kalmadılar.  İnsan olarak onlar yemeye içmeye muhtaç idiler. Onlar ölümsüz de değildiler, ömür sürelerini tamamlayıp vefat ettiler.

9 - Sonra onlara verdiğimiz sözü yerine getirdik. Onları ve beraberlerinde bulunan dilediğimiz kullarımızı kurtardık, haddi aşanları ise helâk ettik.

10 - Muhakkak ki, hayatınız için gerekli notları içeren, size şan ve şeref sağlayan bir kitap indirdik. Neden düşünmüyorsunuz? [43,44]

11 - Zulme batmış nice beldelerin bellerini kırdık, onlardan sonra da başka toplumlar yarattık. [17,17; 22,45]

12 - Onlar bizim baskınımızı hisseder etmez derhal  bineklerine yönelip kaçmaya yeltendiler.

13 - "Yok, dedik, tepinmeyin, dönün o içinde şımardığınız refah ve konfora, dönün o konaklarınıza ki sorguya çekileceksiniz."

14 - Eyvah!, dediler, gerçekten biz zalim kimselermişiz! Eyvah! Eyvah!

15 - Bu feryatları sürüp gitti. Nihayet onları öyle yaptık ki biçildiler, sönüp kül oldular...

16 - Elbette Biz göğü, yeri ve aralarında olan var-lıkları oyun ve eğlence olsun diye yaratmadık. [38,27; 53,31]  Yüce Allah kâinatı dolduran kudret, hikmet ve sanat mûcizelerini insanlar inceleyip onların Yaratıcısını tanısınlar, onlardaki menfaatlerini elde etsinler, onların ebedi cennetteki asıllarına delâletlerini anlasınlar ve bir de burada yaptıkları işleri, iyilikler için mükâfat, kötülükler için ceza olarak karşılığını alsınlar, böylece hak yerini bulsun diye yarattığını burada beyan buyuruyor.v

17 - Eğlenmek isteseydik nezdimizde eğlenecek çok şey bulurduk! Faraza yapacak olsak, öyle yapardık!  Allaha eş, evlat, kız, oğul, nesil isnad eden şirk inançlarını, açıkça reddetmek içindir. Zira yüce alemde melâike, huriler gibi mahluklar zaten vardı. Onlar dururken yeryüzünden eş, evlat edinmeye gerek olmazdı.

18 - Hayır! Biz gerçeği söyler, gerçeği yaparız! Hakkı batılın tepesine indiririz de beynini parçalar, bir anda canı çıkar o batılın! Allah hakkındaki böyle boş düşüncelerinizden ötürü yuh aklınıza, yazıklar olsun size!

19 - Halbuki göklerde olsun, yerde olsun kim varsa Onun mülküdür. Onun nezdindeki melekler Ona ibadeti ne gurur meselesi yapar, ne de ibadetten yorulurlar. [4,172]

20 - Gece gündüz, usanmadan, ara vermeden tesbih ve ibadet ederler. [66,6]

21 - Buna rağmen, yine de onlar, yerde birtakım varlıkları, insanları canlandıracağı zannı ile tanrı edindiler.

22 - Halbuki gökte ve yerde, Allahtan başka tanrılar bulunsaydı oraların nizamı bozulurdu. Demek ki o yüce Arş ve Hükümranlığın sahibi Allah, onların zanlarından, onların Allaha reva gördükleri vasıflardan Münezzehtir, Yücedir! [23,91]    Kâinatta kemal sıfatları ile muttasıf, yani ilim, kudret, iradesi mutlak ve sınırsız olan birden fazla ilah bulunsaydı, farazî olarak şu ihtimaller olabilirdi:1 - Onlardan yalnız birinin hükmü yürüseydi diğerleri aciz ve noksan olurlardı ki bu ilah olmakla bağdaştırılamaz. 2 - Her biri eşit kudret ve hakimiyete sahip olsalardı, ayrı ayrı nizamların bulunması gerekirdi. O takdirde de, mevcut olan bu nizam bulunmazdı. 3 - İlahların fazla değil, sadece iki tane olup bunların bir tek nizam kurup birleştikleri varsayılırsa iki etkenin (illetin) bir nesne (malül) üzerinde çekişmesi sonucu ortaya çıkar, niza-mın devamı imkânsız olurdu. 4 - Birbirleriyle anlaşmazlık halinde olsalardı zaten baştan beri nizam kurulamazdı.  Bu ayet-i kerime Kelam ilminde, tevhidin ispatında en önemli kaynak teşkil eden esaslardan biridir. Kelamda buna bürhan-ı temânu adı verilir.

23 - O yaptıklarından sorumlu değildir. O'nu sorguya çekecek kimse yoktur, ama insanlar mutlaka sorgulanacaklardır. [15,92-93; 23,88]

24 - Yine de tuttular, Onun yanısıra başka birtakım tanrılar edindiler. Ey Resûlüm! De ki: "İddianızı doğrulayın, delilinizi getirin görelim!" Böyle bir delil de getiremediklerine göre de ki: "İşte bu tevhid, benimle beraber olanların ve benden önceki peygamberlerin öğretisidir." Hayır, onların çoğu gerçeği bilmiyor ve bu sebeple de ondan yüz çeviriyorlar.

25 - Nitekim senden önce hiç bir peygamber göndermedik ki ona: "Benden başka İlah yok, öyleyse yalnız Bana ibadet edin!" diye vahyetmiş olmayalım. [43,45; 16,36; 21,92]

26 - Gerçek bu iken, bazıları kalkıp: "Rahman evlat edindi" iddiasında bulundular. O, bundan münezzehtir. Bilakis onların evlat dedikleri melekler Onun ikram ve takdirine mazhar olmuş kullarıdır. [16,57; 43,19]

27 - O, kendilerine sormadıkça ağızlarını bile açmazlar, sadece Onun emirlerini yerine getirirler.

28 - O onların yaptıklarını da yapacaklarını da açıkladıklarını da gizlediklerini de bilir. Onlar, sadece Onun razı olduğu kimse hakkında şefaat ederler. Ona duydukları tazimden ötürü çekinir, titrerler. [2,255; 34,23]

29 - Onlardan kim çıkıp da "Onun yanısıra ben de İlahım" diyecek olursa, buna karşılık cehennemi veririz. İşte Biz zalimleri böyle cezalandırırız.

30 - Hakkı, inkâr edenler görüp bilmediler mi ki göklerle yer bitişik (bir bütün) idi onları Biz ayırdık, hayatı olan her şeyi sudan yaptık. Hala inanmayacaklar mı?  Kâinatın yaratılışı konusunda bilime yol gösteren teorilerin en çok kabul görenleri, Kur'anın bildirdiği hususlara yaklaşmaktadır. Güneş sisteminin oluşumu, şöyle izah edilmektedir: "Güneş ve gezegenler, önce bir bulutu andıran gaz ve toz (nebula) halinde idi. Bu kütle, çekim kuvvetinin etkisiyle dönmeye ve soğuma-ya başladı. Bu dönüşün süratli olması sebebiyle yoğunlaşan ana kütlelerden bazı parçalar kopup, ana kütlelerin etrafında dönmeye devam ettiler (...) Gezegenler nihayet iyice soğuyarak bugünkü şekillerini aldılar." (Prof. Dr. A. Kızılırmak, Astronomi Dersleri, 11,198-201, İzmir, Ege Üniv. Mat. 1966)

31 - Yerin insanları sarsmaması için oraya dağlar yerleştirdik.  Maksadlarına ermeleri için orada geniş yollar, geçitler yaptık.

32 - Göğü de dengesizliğe düşmekten korunmuş bir tavan durumunda yarattık.  Onlarsa hâla gökteki delillerden yüz çevirmektedirler. [51,47; 91,5; 50,6; 2,22; 12,105]  Portakalın meyvesini saran kabuğu gibi dünyayı saran atmosfer tabakasına işaret olup göklerdeki kudret delillerine dikkat çekmektedir.

33 - Geceyi ve gündüzü, Güneşi ve Ayı yaratan Odur. Her biri bir yörüngede yüzmektedir. [6,96; 36,40]

34 - Senden önce hiçbir insana dünyada, ebedi hayat nasib etmedik. Sanki sen ölsen, onlar ebedi mi kalacaklar! [55,26-27]

35 - Her can ölümü tadacaktır. Biz, sizi sınamak için gâh şerle, gâh hayırla imtihan ederiz, sonunda Bize getirileceksiniz.

36 - Kâfirler seni görünce: "Bu mu sizin ilahlarınızı diline dolayan adam!" diye alay etmekten başka bir şey yapmazlar. Ama bütün kâinatı yaratan Rahmana gelince Onun anılmasını reddediyorlar. (Böylece, asıl kendilerinin alay edilmeye müstahak olduklarını düşünmüyorlar!) [25,41-42]  Müşrikler kendi âciz, cansız putlarına toz kondurmak istemezken, bütün kâinatı bunca hikmet, sanat, kudret ve rahmetiyle yaratıp varlıkta tutan Rahmanın birliğinin anılmasına tahammül edemiyorlar. Böylece asıl kendilerinin ne kadar akıldan uzak, alay edilmeye müstehak olduklarını düşünmüyorlar.   Bu ayette Allahın Rahman vasfı ile anılmasına karşı Mekke müşriklerinin diretmesine işaret edilmektedir. Az sonra gelecek 42. ayet de bu mânayı teyid eder. Zira o ayet, Rahman sıfatını zihinlere yerleştirme gayesine matuftur. (Bu anlam verilmezse diğer meallerde düşülen boşluğa düşülür.)

37 - İnsan, yaratılışça çok acelecidir. (Bunu pek iyi biliyorum. Onun için, kendisini uyardığın azabın çarçabuk gelmeyişini alay konusu ediyor.) Hele durun biraz, Beni de aceleye getirmeyin, yakında ayetlerimi size göstereceğim! [17,11]

38 - Ama yine de onlar: "Gerçeği söylüyorsanız, gösterin artık bu azabı, bu vâdin gerçekleşmesini daha ne kadar bekleyeceğiz!" diye söyleniyorlar.

39 - Dini olduğu gibi, bu azabı da böyle inkâr edenler, onun tepelerine ineceğini, o ateşin ne yüzlerini ne de sırtlarını yalamasını önleyemeyeceklerini, kendilerine yardım edecek hiç kimsenin bulunmayacağı anın geleceğini bir bilselerdi! [39,16; 7,41; 14,50; 13,34]

40 - Onların beklentilerinin hilafına, o ateş öyle apansız gelecek ki, kendileri birden dona kalacaklar. Artık ne onu geri çevirecek güçleri olacak, ne de kendilerine süre verilecek!

41 - Senden önce de nice peygamberlerle böyle alay edilmişti. Ama alay konusu yaptıkları o azap, alay edenleri her taraftan sarıvermişti. [6,34; 3,195]

42 - De ki: "Geceleyin veya gündüzün gelecek tehlikelere karşı O Rahmandan başka sizi kim koruyabilir?" Ama bunu bilip Kendisine yönelecekleri yerde, onlar Rablerini anmaktan yüzçevirmekteler. [19,45]  Bu mana üzerinde duran İbn Kesir, bu ayette min edatının gayr anlamına geldiğine delil getirir.  

43 - Ne o, yoksa, akılları sıra, onların Bizden başka kendilerini savunacak tanrıları mı var? (Nerde?) O tanrılaştırdıkları nesneler kendi kendilerini bile koruyamazlar. Öyleyse, o müşrikleri Bize karşı hiç mi hiç koruyamazlar. Onlar Bizim tarafımızdan zaten bir destek görmezler.

44 - Kaldı ki Biz onlara da, babalarına da nimet verdik, öyle ki uzayan ömürlerinin tadını çıkarıp avundular. Ama görmüyorlar mı ki Biz yere vaziyet edip onu bir taraftan yavaş yavaş eksiltiyoruz. Durum böyle iken onlar nasıl galip gelebilirler? [46,27]  Bu ayetin mânası, etraf kelimesine verilecek mânaya göre değişir. Bu kelime ise birçok anlamda kullanılır. Coğrafi veya küresel anlam gibi, mecazî anlam da mümkündür. Şu halde: 1 - Müslümanların kuvvet kazanıp kâfirlerin topraklarını elde edip fetihler yapmaları. 2 - Yerin ileri gelen insanları, alimlerinin veya en iyi insanları gittikçe azalmaktadır. 3 - Fenni tefsir eden bazı zatlar yağmurların, sellerin, rüzgarların etki-siyle dağların aşınmasını veya kutup bölgelerinin basıklığını düşünmektedirler.

45 - De ki: "Ben Sizi sadece vahiyle uyarıyorum. Fakat belli ki sağırlar ikaz edildikleri zaman bu çağrıyı duyamazlar."

46 - Eğer onlara Rabbinin azabından bir esinti bile dokunsa: "Eyvah, yazıklar olsun bize, biz gerçekten kendimizi bu azaba müstahak etmekle kendimize zulmetmişiz!" derler.  Bu ayet Kur'anın icazına, pek veciz ve özlü beyanına açık örneklerden birini teşkil eder: Bu cümleden esas maksat, pek az bir azap ile fazlaca korkutmaktır. Onun için cümlenin her kelimesi o maksadı pekiştirir. Şöyle ki 1- in: Şart edatı, azabın azlığına ve önemsizliğine işarettir. 2- Nefha hem bir defaya ait sigası, hem de tenvîni ile azabın önemsizliğini ima eder. 3- Mess hafif dokunma demektir. 4- kısmilik bildiren min edatı. 5- Nekâl ve ikab gibi kelimeler yerine azab kelimesi. 6- Allahın Rab isminin ifade ettiği şefkat, hudutsuz şefkatin izin verdiği bir azap. Nisbeten hafif bir azab sayılır.

47 - Biz kıyamet gününe mahsus, öyle doğru ve hassas teraziler koyacağız ki hiçbir kimseye zerre kadar haksızlık edilmez. Hardal tanesi ağırlığınca da olsa, yapılan iyi veya kötü işi oraya getirip tartarız. Hesap görücü olarak Biz fazlasıyla yeteriz. [18,49; 4,40; 31,16]

48 - Biz, Musa ile Haruna, Allaha karşı gelmekten sakınanlar için bir ışık ve öğüt olan Furkan'ı (hakkı batıldan ayıran kitabı) verdik.  Furkan: hakkı batıldan, doğruyu eğriden, hayrı şerden ayıran, buna dair ölçüler getiren şey demektir. Kur'anın bu sıfatı,  ikinci bir özel ismi olarak kullanılmıştır. [2,53; 3,4; 25,1]  Bu ayetten 91. ayete kadar, bazen kısa, nadiren uzunca, peygamber kıssaları yer alır. Bunlarda şunların vurgulandığı intibaı ediniriz: 1- Peygamberlik insanlığın başından beri vardır, Hz. Muhammed (a.s) ilk defa bu iddiada olan biri değildir. 2- Önceki nebilerin risaleti Hz. Muhammedinkinden farklı olmayıp, bilakis aynı inançları öğretmişlerdi. 3- Peygamberler çeşitli tepkiler ve işkencelerle karşılaşmışlar, ama sonunda Allahın özel inayetine nail olmuşlar, dâvaları galip gelmiştir. 4- Peygamberler Allahın seçkin kulları olmakla beraber beşerdirler. Beşerin çektiği sıkıntı ve âcizliklere maruzdurlar. Bu hususlarda insanüstü değillerdir.

49 - O müttakiler, görmedikleri halde Rablerini gıyabında tazim eder ve hem de kıyametten, o duruşma saatinden korkup titrerler. [50,33; 67,12]

50 - İşte bu da sana indirdiğimiz kutlu bir mesajdır. Hal böyle iken siz onu inkâr mı edeceksiniz?

51 - Biz Musadan önce de İbrahime hidayet ve akl-ı selim verdik. Biz onun halini pek iyi biliyorduk. [6,83; 2,124-141; 11,51-60; 16,120-123]  Hz. ibrahime verilen rüşd, ya nübüvvetten önceki hidayet ve güzel hal yahut nübüvvet olabilir.

52 - O vakit babasına ve halkına: "Nedir bu karşı-sında durup taptığınız heykeller?" dedi.  Bu sûrede en ayrıntılı kıssa Hz. İbrahim'in (a.s) kıssasıdır. Zira İbrahimin şirki perişan etmesinin, Mekke müşrikleri üzerinde tasavvur edebileceğimizin çok ötesinde bir etkisi vardı. Zira, onu öğündükleri cedleri biliyor, onun kurduğu Kabeyi en kıymetli varlıkları sayıyor, ona bağlı olmanın maddi manevi nimetlerinden yararlanıyorlardı. Kur'an, Hz. İbrahim'in putları kırdığını anlatması onları canevlerinden vuruyordu.

53 - "Biz, dediler, atalarımızı bunlara tapar bulduk, biz de onların yaptığını yapıyoruz."

54 - "Yemin ederim ki, dedi, siz de atalarınız da besbelli bir sapıklık içindesiniz."

55 - Onlar: "Sen ciddi misin, yoksa şakacı insanların yaptığı gibi bizimle eğleniyor musun?" dediler.

56 - "Yoo! Şaka ne demek! dedi İbrahim. Doğrusu sizin Rabbiniz, ancak gökleri ve yeri yarattığı gibi bütün onların da Rabbi olan Zattır. Ben de bu gerçeğe şahitlik edenlerdenim."

57 - Ve içinden: "Allaha yemin ederim ki, siz dönüp gittikten sonra mutlaka bu putlarınızın başına bir çorap öreceğim!" diye ekledi. 52 - O vakit babasına ve halkına: "Nedir bu karşı-sında durup taptığınız heykeller?" dedi.  Bu sûrede en ayrıntılı kıssa Hz. İbrahim'in (a.s) kıssasıdır. Zira İbrahimin şirki perişan etmesinin, Mekke müşrikleri üzerinde tasavvur edebileceğimizin çok ötesinde bir etkisi vardı. Zira, onu öğündükleri cedleri biliyor, onun kurduğu Kabeyi en kıymetli varlıkları sayıyor, ona bağlı olmanın maddi manevi nimetlerinden yararlanıyorlardı. Kur'an, Hz. İbrahim'in putları kırdığını anlatması onları canevlerinden vuruyordu.

58 - Onların bütün putlarını paramparça etti, yalnız, halk, belki de olup biten olay hakkında kendisine sorarlar düşüncesiyle, onların büyüklerine dokunmadı.  leallehum ileyhi yerciûn "Olup biten olay hakkında kendisine sorarlar diye" cümlesindeki zamir hakkında üç ihtimal zikredilir:  1- Büyük put. Maksat şudur: Müşrikler ona başvursun, bilgi ve çözüm arasınlar. O da âciz olunca, putların bir hiç olduğunu anlasınlar. 2- İbrahimi sorumlu tutup ona sorsunlar, o da delillerini onlara anlatsın. 3- Putların boşluğunu anlayıp Rabbül-ale-min'e dönsünler.

59 - Dönüp de olanları görünce dediler ki: "Kim acaba tanrılarımıza bunu reva gören? Her kimse o, muhakkak ki zalimin teki!"

60 - İçlerinden bazıları: "Hâ, sahi! İbrahim adındaki bir delikanlının onları diline doladığını işitmiştik!"

61 - "Haydin, dediler, getirin onu halkın huzuruna ki çekeceği cezaya onlar da şahit olsunlar."

62 - "Söyle bakalım İbrahim! dediler, sen mi yaptın tanrılarımıza karşı bu işi?"

63 - "Belki de, dedi, şu büyükleri yapmıştır. Sorun bakalım onlara, eğer konuşurlarsa!"

64 - Bunun üzerine vicdanlarına dönüp içlerinden: "Asıl zalim İbrahim değil, bu âciz putlara ibadet edip bel bağlayan sizler, biz müşriklermişiz!" dediler.  Şöyle açıklayanlar da vardır: "Putlarınızı yalnız ve savunmasız bıraktığınız için asıl siz zalimsiniz" diyerek birbirlerini suçladılar.

65 - Fakat bunu dışa vurmayıp sonra yine önceki görüşlerine dönüp İbrahime: "Bunların konuşmadık-larını sen de pek iyi bilirsin!" dediler.

66-67 - "O halde, dedi, Allahtan başka, size ne fayda ne de zarar veremeyecek şeylere mi tapıyorsunuz! Yuh size de Allahtan başka o taptıklarınıza da! Hala aklınızı kullanmayacak mısınız?"

68 - "Eğer yapacağınız bir şey varsa, dediler, o da bunu yakmaktır. Böyle yapın da tanrılarınıza sahip çıkın!" [29,24]

69 - Ateşe ferman ettik Biz: "Dokunma İbrahime! Serin ve selamet ol ona!"  Allahın pek iyi bilinen normal kanunları, bu kabil ender mûcizelerden daha az harika değildir. Kur'an Allahın kanunlarında değişiklik olmayacağını bildirir. (35,43). Demek ki 36, 82 gibi bir anda yaratmayı bildiren ayetler, kâinatın altı günde (41,9-12) yaratıl-dığını bildiren ayetlere zıt değildir.  İnsanlar bu gün, hiç yakmayan soğuk alev yapmayı bilmektedirler.

70 - Hülasa onu tuzağa düşürmek istediler ama, Biz asıl onları hüsrana uğrattık. Asıl tuzağa düşenler kendileri oldular.

71 - Onu Lût ile beraber kurtarıp, bütün insanlar için kutlu ve feyizli kıldığımız diyara ulaştırdık.  Bu bereketli ülke Şam (Filistin) diyarıdır. Birçok peygamber orada yetişmiş ve dini oradan yaymış-lardır. Şam'ın manevi bereketinin yanında, oradaki nimetlerin ve ürünlerin bolluğu da kasdedilmiş alabilir.   Hz. İbrahimin kıssası Tevrat, Tekvin, 11. ve 12. bölümlerinde anlatılır. Fakat oradaki ayrıntılara rağmen Kur'an, bazı önemli hususlarda çok farklıdır. Mesela; 1-Tekvinde hicretten önceki tebliği, ateşe atılması vs. yer almaz. 2 - Hicreti, geçim derdi gibi bir sebeple çıkması tarzında anlatılır. 3 - Babasının kendisine baskısı bildirilmez, hatta Hicrette yanında onu götürdüğü bildirilir. Bunlar, birçok oryantalistin peşin hükümle yaptıkları iftiraları çürütüyor, Kur'anın kopya olmayıp, hakem olduğunu ispatlıyor.

72 - O'na ayrıca İshakı, üstelik bir de Yakubu ihsan ettik. Hepsini de Salih ve erdemli insanlar kıldık.

73 - Onları buyruklarımızla insanlara doğru yolu gösteren önderler yaptık. Kendilerine hayırlı işler işlemeyi, namaz kılmayı, zekât vermeyi vahyettik. Onlar yalnız Bize ibadet ederlerdi.

74-75 - Lût'a da hüküm ve ilim verdik ve onu iğrenç işler yapan şehir halkından kurtardık ki gerçekten onlar kötü ve itaat dışına çıkmış fasık bir güruh idiler. Kendisini de şefkat ve himayemize aldık. O gerçekten salih, erdemli kimselerdendi. [29,26; 11,69; 15,57-76]  Hüküm: Peygamberlik veya dâvalı tarafları arasında hakimlik anlamınadır. Lut (a.s) Hz. İbrahim (a.s) a iman ve onunla beraber hicret etmişti. [29,26]. Sonra Allah Teala ona da nübüvvet verdi. Onu da Sedum şehrine gönderdi.

76 - Nuh'u da önderlerden kıldık. O İbrahim ve Lut'dan çok önce, Bize yakarmıştı. Biz de duasını kabul buyurup onu ve yakınlarını evlatlarını ve halkından iman edenleri büyük bir beladan kurtardık. [54,10; 71,26-27]

77 - Ayetlerimizi yalan sayan halka karşı da ona destek olup onlardaki haklarını aldık. Gerçekten onlar kötü bu toplum idi, bu yüzden Biz de onların hepsini suda boğduk. [11,40]

78 - Davud ile Süleymanı da... Hani bir defasında onlar bir ekin konusunda hüküm veriyorlardı. Şöyle ki: Geceleyin bir grup insanın koyun sürüsü ekin tarlasına yayılmış, zarar vermişti. Biz de onların bu hükümlerine tanık oluyorduk.  Davud (a.s) davarın kıymeti, zararın miktarına eşit olduğu için, onun tazminat olarak tarla sahibine veril-mesine hükmetmiş, oğlu Süleyman (a.s) ise, tarlanın davar sahibine verilip eski haline gelinceye kadar ona bakmasını, davarın da tarla sahibine teslim edilip o vakte kadar sütünden, yavrularından, tüylerinden faydalanmasını taraflar için daha uygun bulmuştu. Babası da onun bu içtihadını beğenmişti.

79 - Biz çözümü ihtiva eden hükmü Süleyman'a bildirdik. Bununla beraber, her birine bir hüküm ve bir ilim verdik.  Doğlar ile kuşları Davuda râm ettik. Onunla beraber takdis ve ibadet ederlerdi. Biz dilediğimiz her şeyi yapma kudretine sahibiz. [34,10]

80 - Bir de sizi savaşınızın şiddetinden koruması için ona, zırh yapma sanatını öğrettik.  Peki bütün bunlar için şükrediyor musunuz? [34,9-11]  Davud (a.s) dan önce de zırh vardı, fakat plak halinde idi. Zırhı, kumaş gibi dokuyup zincirle tutturma işini o başlattı. Rivayete göre o Cenab-ı Allahdan eli-nin emeği ile bir geçim vesilesi dileyince O da kendisine zırh yapmayı ilham etmişti.

81 - Süleymana da şiddetli rüzgârı âmade kıldık. Rüzgâr, onun emriyle kutlu beldeye doğru eserdi. Çün-kü herşeyin gerçek mahiyetini Biz biliriz. [38,36; 34,12]

82 - Kendisi için denize dalan ve daha başka birtakım işler yapan bazı cinleri (şeytanları) da hizmetine âmade kıldık. Biz onları gözetim altında tutardık. [38,37-38]

83-84 - Eyyûbu da an. Hani o: "Ya Rabbi, bu dert bana iyice dokundu. Sen merhametlilerin en merhametli olanısın" diye niyaz etmiş, Biz de onun duasını kabul buyurup katımızdan bir lütuf ve ibadet edenlere bir ders olmak üzere, hastalığını iyileştirmiş, kendisine aile ve dostlarını bir misliyle beraber vermiştik.  Müfessirler derler ki: Hz. Eyyub (a.s) Rûm diyarında Peygamber idi. Serveti ve hanedanı, evladu iyali geniş idi. Allah onun mallarını giderdi, sabretti. Çoluk çocuğunu aldı sabretti. Sonra bedenine hastalıklar ârız oldu, sabretti. Fakat halk: "Onun başına bunca derdin gelmesi boşuna değil, büyük bir günahı olmalı!" deyin-ce, şifa niyazında bulundu. Allah da şifa lutfetti. Tevrat'da "Eyyubun Kitabı"nda onun felsefi çizgiler taşıyan destani hikâyesini ayrıntılı olarak anlatır. Onun Yahudi veya Rum olmayıp Kuzey Arabistanda yaşayan Arap kökenli Nabat halkından olduğu da söylenmiştir.

85 - İsmaili, İdrisi, Zülküfli de an. Onların hepsi sabır fazileti ile bezenmişlerdi.  Zülküfl (a.s) ın nerede yaşadığı hakkında kesinlik yoktur. Tefsirlerdeki çeşitli ihtimaller içinde nisbeten kuvvetlisi onu, Hızkil ile aynı sayan görüştür. Bu zat Habur nehri civarında tebliğde bulunmuştur.  Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde makamı bulunmakta ve asırlardan beri kökleşmiş kuvvetli bir gelenekle onun burada yaşadığına inanılmaktadır. Ülkemizin özellikle Güneydoğu Anadolu bölgesinde son derece yaygın olan Zülküf adı bundan ileri gelmektedir.

86 - Bundan ötürü onları rahmetimize aldık. Gerçekten onlar salih ve erdemli kişilerdi.

87 - Zünnûn'u da an. Hani o halkına kızmış, onlardan ayrılmış, Bizim kendisini sıkıştırmayacağımızı sanmıştı. Sonra karanlıklar içinde şöyle yakarmıştı: "Ya Rabbi! Sensin İlah, senden başka yoktur İlah. Sübhansın, bütün noksanlardan münezzehsin, Yücesin. Doğrusu kendime zulmettim, yazık ettim. Affını bekliyorum Rabbim!"  "Balığın yoldaşı" manasına gelen Zün-nûn, Yunus (a.s) olarak tefsir edilir. Bu zat Tevrattaki Jonas olmaktadır. Jonas kitabı ona tahsis edilmiştir. Hz. Yunus halkını uzun zaman dine davet ettiği halde onlar kabul etmemiş, kendilerini tehdit ettiği azap da gecikmişti. Muhtemelen tövbe etmeleri sebebiyle azap geciktirilmişti, fakat o bunu bilmiyordu. Daha tutarlı bir izah şöyledir: Yunus (a.s) azabın vâdesi geldi, diye başka bir yere sığınmak istedi. Bunda mahzur yoktu, fakat Allahtan izin gelmeden yerinden ayrılması, onun için en güzel tutum değildi.  Böyle bir halet-i ruhiye ile şehirden ayrılıp gemiye bindi. Fırtına gemiyi tehlikeye sokunca, kendi hatasının buna sebep olduğunu söyledi. Gemiciler onu denize attılar. Onu yutan balık üç gün sonra sahile bıraktı. Şehre gelip tebliğe devam etti. Belirlenen sürenin dolmasından hemen önce şehir halkı dönüş yapıp iman etti. Bu kıssada  anafikir, tevbenin af sebebi olduğunu bildirmektir. Tevrata göre şehir Ninova'dır. Yunus Kudüs tarafında idi. Kral Hezekiel onun Ninova'ya gitmesini istemiş, o da gitmeyip gemiye binmişti. Çıkınca Ninova'ya gitti. İkinci ihtimal: Yunus Ninova'da iken oradan ayrılıp denize açılmıştı. Doğruyu Allah bilir.

88 - Onun da duasını kabul buyurduk ve o sıkıntıdan kurtardık. İşte Biz müminleri böyle kurtarırız.

89 - Zekeriyyayı da an. Hani o: "Ya Rabbi, beni evlatsız, tek başıma bırakma ki bana varis olsun. Bununla beraber iyi biliyorum ki, herkes fanidir herkesten sonra baki kalan, bütün varislerin en iyisi olan Sensin Sen!"

90 - Onun da duasını kabul buyurduk. Ona Yahyayı armağan ettik. Bunun için de eşini çocuk doğurmaya elverişli hale getirdik. Doğrusu onlar hayırlı işlere koşuşur, iyilikte yarışır, hem ümit, hem endişe içinde Bize yakarırlardı. Gerçekten Bize derin saygı gösterirlerdi.

91 - İffet ve namusunu gerektiği gibi koruyan Meryemi de an. Biz ona rûhumuzdan üfledik, hem onu, hem oğlunu cümle alem için bir ibret yaptık. [66,12; 16,66]

92 - İşte sizin bu dininiz bir tek dindir. Rabbiniz de Ben'im. Öyle ise yalnız Bana ibadet edin. [23,51-52; 5,48]

93 - Ama insanlar aralarındaki bu birliği param parça ettiler. Fakat sonunda yine Bize dönecekler.  Birliği bozup paramparça olmalarından Cenab-ı Allah razı olmadığından onlara hitab etmekten vazgeçip ûslubu değiştiriyor.

94 - Bu durumda artık kim mümin olarak makbul ve güzel işler yaparsa onun gayretleri inkâr edilmez, yaptıkları makbul olur. Biz bütün gayretlerini onun hesabına yazıp geçirmekteyiz. [18,30]

95 - İmha ettiğimiz bir memleket halkının, mahşerde huzurumuza gelmemesi mümkün değildir.  Yok edilmeye müstehak olan bir ülke halkının yaşaması, veya dünyaya dönmesi veya yok olma noktasına geldikten sonra pişmanlık duyup tövbe edip dönüş yapması mümkün değildir, manaları da verilmiştir.  Allahın bir topluma, geçici bazı sapıklıklarından dolayı değil, kötülüklerde ısrar ve inad etmesi sebebiyle gazab ettiğini ifade eder.

96-97 - Nihayet Ye'cüc ve Me'cücün sedleri açılıp her tepeden dünyaya akın etmeye başladıkları, Doğru vâdin vaktinin yaklaştığı sıra, işte o zaman, kâfirlerin gözleri birden yerinden oynayacak. "Eyvah, bizlere, biz bundan tam bir gaflet içinde idik, daha doğrusu kendimize zulmettik!" diyecekler.

98 - "Hem siz, hem de Allahtan başka taptığınız tanrılar, hepiniz cehennem odunusunuz, siz hep beraber cehenneme gireceksiniz."

99 - Eğer onlar gerçekten tanrı olsalardı oraya girmezlerdi. Ama hepsi orada ebedi olarak kalacaktır. [66,6]

100 - Onlar orada inim inim inleyecekler, kendilerini sevindirecek hiçbir haber de işitmeyeceklerdir.

101 - Ama kendileri hakkında Bizden mutlu netice takdir edilmiş olanlar, cehennemden uzak tutulacaklardır. [11,106]

102 - Onlar cehennemin hışıltısını bile işitmeyecek, canlarının çektiği nimetler içinde ebedi kalacaklardır. [10,26; 55,60]

103 - O en büyük dehşet (Sûra ikinci üfleyiş) dahi onları tasalandırmaz. Melekler onları: "İşte size vâdolunan gün bugündür!" diye karşılarlar.

104 - Gün gelir, gök sahifesini, tıpkı kâtibin yazdığı kağıdı dürüp rulo yapması gibi düreriz. Biz ilkin yaratmaya nasıl başladıysak diriltmeyi de Biz gerçekleştiririz. Bu, üzerimize aldığımız bir vaaddir. Bunu gerçekleştirecek olan da Biziz.  Kur'anın nazil olduğu ortamda yazı rulo yapılan bir kağıda yazılıyordu. Şimdiki tarzda kitap (mushaf) burada söz konusu değildir. Açılan rulo yazılıp işi bittikten sonra kâtip tarafından anında rulo hale getirilir.  Cenab-ı Allah, Sûre boyunca naklettiği peygamber kıssalarında hükmeden ilahi bir kanuna dikkat çe-kerek, sûreyi hitama erdiriyor. Demek genel insanlık içinde Kitap ehli, Kitaba bağlı olmayanlara galip gelmiştir. Sonra yine Kitaba tabi olan İsrailoğulları, daha sonra Hz. İsaya bağlı olanlar, daha sonra da müslümanlar öncülüğü almışlardır. Liyakatlerini ispatladıkları müddetçe müslümanlar yine üstün geleceklerdir. Zeburda olduğu gibi (Mezmurlar, 37, 29). Allah Kur'anda da bildiriyor ki dünyanın varisliği, tevhide bağlı, şirkten ve tefrikadan uzak olup en güzel ve sağlam işler işleyen kullara aittir (Elmalılı).

105 - Şu kesindir ki Biz Zikrden (Tevrattan) sonra Zeburda da: "Dünyaya salih kullarım varis olacaklar. Dünya onlara kalacak" diye yazmışızdır. [39,67]

106 - Bu Kur'anda da elbette Allaha ibadet eden kimseler için bir mesaj vardır. [7,128; 40,51; 24,55]

107 - İşte bunun içindir ki ey Resûlüm, Biz seni bütün insanlar için sırf bir rahmet vesilesi olman için gönderdik.  Âlemler yerine insanlar demekten maksadımız, birçok müfessir gibi, mânayı insanlar üzerinde yoğun-laştırmaktır. Zira Türkçede kullanışımızda âlem denince insan o geniş mekanda, geri plana itilmektedir.  Cenab-ı Allah bütün âlemlere, özellikle akıl sahibi varlıklara merhametinden dolayı Hz. Peygamber (a.s)ı göndermiştir. O öyle kapsamlı bir rahmettir ki bütün akıl sahiplerine iyilik ve kurtuluş yolunu göstermekte, gerek dünyada gerek ahirette mutluluk vesilelerini öğretmektedir. Öyle ki onun getirdiği bir çok prensibi, dinine inanmayanlar bile benimseyip uygulamakta, dünyevi yönden yararlanmaktadırlar.

108 - De ki: "Bana yalnız ve yalnız şu gerçek vah-yolunuyor "Sizin ilahınız tek İlahdır. Hâla yine de mi Ona teslim olmayacaksınız?" [14,28-29; 41,44; 2,185]

109 - Yine de yüzçevirirlerse de ki: "İşte sizin hepi-nizi de tam eşit şekilde Hakka çağırdım. Artık tehdit olunduğunuz o kıyamet gününün yakın mı uzak mı olduğunu bilemem."

110 - Şüphesiz ki Allah sözün açık olanını da, gizli olanını da bilir. Hem sizin gizlediğiniz, şeyleri de bilir.

111 - "Ne bileyim, belki de bu mühlet sizin için bir imtihandır ve hayattan biraz daha yararlandırma için yapılan bir ertelemedir."

112 - Resûlüllah sonunda şöyle dedi: "Ya Rabbi, adaletle hükmünü ver! Rabbimiz Rahmandır, sizin  bunca isnad ve ifratlarınıza karşı yegâne Müsteandır."  Kâfirler İslamın köpük gibi sönüp gitmesini gözlü-yorlardı. Onların bu beklentilerine, bu isnadlarına karşı Resûlüllah Efendimiz Cenab-ı Allahın yardımını ümitle bekliyordu. Muhtemel ikinci mânaya göre kâfirler Kur'an hakkında iftiralarda bulunarak "şiir, büyü, efsa-ne" diyorlardı. Hz. Peygamber onların bu iftiralarına karşı Kur'anı galip kılması için Allaha yöneliyordu. İslam aleyhinde, benzeri propagandalara maruz kalan müminlerin yapacakları niyaz bu olmalıdır.

Benzer Konular

canlı kuran oku kuran dinle kuran izle
mekke kabe canlı yayın izle
büyük islam ilmihali
hadisi şerif
yemek tarifleri
en güzel oyunlar, oyun oyna